Een film kijken. Een schilderij bekijken. Een hapje eten. Een yogales volgen. Leuk. Maar het wordt een stuk interessanter als die grenzen beginnen te verdwijnen.
Harold en ik hebben een lichte verslaving aan uitjes waarbij je na vijf minuten vergeet waar je bent. Waar je door een kunstwerk kruipt, in het pikkedonker eet, tussen de paarden dineert of tijdens een workout ineens met je ogen dicht volledig opgaat in muziek en beweging.
We zijn misschien niet helemaal objectief. Met Cinema Culinair maken we zelf ook zo’n ervaring. Daardoor zijn we waarschijnlijk nóg nieuwsgieriger geworden naar andere makers die hetzelfde proberen: je niet alleen iets laten zien, maar je er helemaal in trekken.
Dus testen we ons suf. Niet per se de grootste, duurste of meest technologische ervaringen, maar vooral de dingen waarvan we achteraf tegen elkaar zeggen: dit moet je echt een keer doen.
Dit is de ’tussenstand’ en voor nu onze top tien in Nederland.
1. De Maaltuin – dineren waar je normaal nooit dineert
Niet alleen vanwege het eten, maar vooral vanwege de plekken. We aten ooit in de Hollandse Manege tussen de paardenstallen en werden een andere keer compleet verrast in Trompenburg Tuinen. De locatie is hier geen decor, maar onderdeel van de avond. Gastronomie, verhalen en onverwachte wendingen komen samen – en iedere editie voelt daardoor weer anders.
2. Sanctum – sporten, maar dan totaal anders
Misschien wel onze grootste verrassing. Sanctum zit ergens tussen workout, meditatie, clubnacht en ritueel in. Muziek, licht, ademhaling en beweging worden één geheel. Je komt niet alleen bezweet naar buiten, maar vooral met een hoofd dat even compleet ergens anders is geweest.
3. Het Dineum – kunst die je mag opeten
In een museum blijf je normaal gesproken met je vingers van de kunst af. Hier niet. Het Dineum combineert installatiekunst, performance en gastronomie en laat de grens tussen kunstwerk en gerecht verdwijnen. Je kijkt, ruikt, voelt én eet. Precies daarom blijft het hangen.
4. Doloris Meta Maze – verdwalen zonder telefoon
Geen plattegrond. Geen vaste route. En vooral: geen idee wat er achter de volgende deur zit. In Doloris Meta Maze kruip, klim en dwaal je door een surrealistische wereld vol kamers en verborgen doorgangen. Even geen scherm, geen notificaties en geen controle. Heerlijk.
5. FEU – kunst, groenten en open vuur
Bij FEU krijgen groenten de hoofdrol. Niet alleen op je bord: de ruimte staat vol indrukwekkende kunst- en schilderwerken die uit groenten zijn opgebouwd. Voeg daar open vuur, verrassende gerechten en bierpairings aan toe en je krijgt een avond waarop je ogen minstens zoveel te doen hebben als je smaakpapillen.
“Opvallend feitje: Chef Ernst de Witte ontdekte in 2023 een historische fout in het bijschrift van een schilderij van Vincent van Gogh. Dankzij zijn oplettendheid veranderde het Van Gogh Museum de naam van het werk van ‘Rode kolen en uien’ naar ‘Rode kolen en knoflook’.”
6. C-Taste – eten zonder iets te zien
Een simpel idee met een behoorlijk groot effect: doe het licht uit. Bij C-Taste dineer je in volledige duisternis. Zodra je ogen niets meer kunnen doen, blijken geur, smaak, geluid en textuur ineens veel intenser. Zelfs iets simpels herkennen op je bord wordt verrassend lastig.
7. Fabrique des Lumières – stap een schilderij binnen
Waarom naar een schilderij kijken als je er ook middenin kunt staan? In de enorme voormalige gasfabriek bewegen kunstwerken over muren, vloer en plafond, begeleid door muziek. Minder museum, meer onderdompeling. Ook geschikt voor mensen die normaal na drie schilderijen alweer richting het museumcafé willen zoals ik (Rutger).
8. Het Wilde Diner – eerst zoeken, dan eten
Hier begint het diner niet aan tafel, maar buiten. Je gaat op zoek naar eetbare planten, kruiden en dingen die je waarschijnlijk altijd gewoon ‘onkruid’ hebt genoemd. Daarna verwerk je de oogst samen tot een diner. Ruiken, voelen, proeven, koken en ondertussen ontdekken hoeveel eten er letterlijk voor je voeten groeit.
9. WineSpiceMusicCafe – horen wat je proeft
Vergeet de klassieke wijnproeverij met een serieus verhaal over tannines. Hier wordt wijn gekoppeld aan muziek, filmfragmenten, kruiden en eten. En het gekke is: daardoor kan dezelfde wijn ineens anders smaken. Een speels experiment met de vraag hoeveel je neus, oren en verwachtingen eigenlijk bepalen wat je proeft.
10. Cinema Culinair – proeven wat je ziet
Oké, deze is niet helemaal objectief: Cinema Culinair hebben we zelf bedacht. Tijdens films waarin eten een hoofdrol speelt (check de agenda), krijg je precies op het juiste moment hetzelfde gerecht voorgeschoteld als de acteurs op het witte doek. Meryl Streep neemt een hap, jij neemt een hap. Op de seconde nauwkeurig. Beeld, geluid, geur en smaak vallen ineens samen. Je kijkt niet meer van een afstand naar die andere wereld, maar zit er voor even middenin. Alsof je een beetje meespeelt in de film.
Na honderden andere ervaringen te hebben bezocht, vinden we één ding nog steeds fascinerend: hoe weinig er soms nodig is om je brein voor de gek te houden. Als meerdere zintuigen precies op hetzelfde moment hetzelfde verhaal vertellen, voelt een film ineens een stuk echter.
De beste immersive experience heeft niet per se een VR-bril nodig
Wat ons na al dat testen vooral opvalt? De ervaringen die het langst blijven hangen zijn lang niet altijd degene met de meeste schermen, projectoren of technische snufjes.
Een pikdonkere ruimte kan genoeg zijn. Je handen in de aarde. Onder een zwembad staan. Samen bewegen op muziek. Of een gerecht proeven precies op het moment dat je het op het witte doek ziet.
Want misschien is dát wel waar we steeds meer behoefte aan hebben. We zitten al zoveel in ons hoofd. Denken, plannen, praten, scrollen, analyseren.
Een goede immersive experience doet precies het tegenovergestelde. Die trekt je uit je hoofd en je lijf in. Je kijkt niet alleen, maar je proeft, ruikt, voelt, beweegt en ontdekt. En voor je het weet ben je even vergeten wat je morgen allemaal nog moet doen.
Misschien is dát wel waarom dit soort uitjes zo populair worden. Even ontsnappen aan de alledaagse drukte om ons heen. We willen niet alleen iets bijzonders zien, we willen het meemaken. Zelf door dat kunstwerk klimmen. In het donker ontdekken wat er op ons bord ligt. Gerechten aan elkaar doorgeven terwijl op het witte doek precies hetzelfde wordt gegeten.
